Nhân loại thừa hưởng những gì từ Léonardo de Vinci?


Chân dung Léonardo De Vinci.

Léonardo de Vinci là một người đàn ông dễ mến, thuận tay trái và chuyên ăn rau. Ông được xem là một thiên tài toàn vẹn nhất của nhân loại, một nhà tiên phong với khả năng dự báo những gì đang có và sẽ có trong xã hội loài người vào cuối thế kỷ 20 đầu 21.

Người ta chỉ cần một từ duy nhất để tổng kết 100 năm của thế kỷ 16 – thời Phục Hưng trong lịch sử nhân loại. Đó là “Léonardo”. Dĩ nhiên đó chẳng phải là chàng Léonardo Di Caprio – nam tài tử đắt giá của kinh đô điện ảnh Hollywood, mà là Léonardo người làng Vinci, một ngôi làng bình yên trên sườn đồi giữa hai miền Florence và Pistoia (Italy).

Cái tên Léonardo dường như đã trở thành một biểu tượng chuẩn mực, vì thế người ta tự do sử dụng. Ở Pháp đã có một đại học Léonardo de Vinci gần thủ đô Paris. Một công ty thầu xây dựng các công trình hạ tầng công cộng lấy tên ông để được biết đến nhiều hơn. Một hãng xe hơi lừng danh thế giới cũng trưng dụng hình ảnh của ông để quảng cáo cho các sản phẩm mới. Đó là chưa kể vô số các viện nghiên cứu khoa học tự coi mình là hậu duệ tinh thần của con người tài hoa này. Léonardo de Vinci đã trở thành một cái tên được sử dụng rộng rãi, chẳng ai phải trả quyền tác giả hay quyền sở hữu trí tuệ.

Trong cuộc phiêu lưu khám phá con người và sáng tạo các sản phẩm phục vụ cho con người, đụng tới đâu, người ta cũng thấy dấu ấn của Léonardo de Vinci. Ông đã vẽ bức chân dung Mona Lisa nổi tiếng thế giới, sở hữu mấy nghìn trang phác họa chi tiết nội tạng cơ thể con người và đủ loại máy móc. Ông cũng mô tả nhiều cỗ máy chiến tranh, các tác phẩm nghệ thuật, chân dung thiên thần… Nói đến ông là nói đến sự phối hợp giữa một Jules Verne (tác giả của nhiều câu chuyện phiêu lưu và khoa học viễn tưởng), một hiền triết Hy Lạp Aristote và một Philippe Starck (nhà thiết kế nổi tiếng thời hiện đại).

Léonardo được nể trọng ngay từ lúc sinh thời cho đến hôm nay, cho dù ông đã tạ thế được gần 5 thế kỷ. Chẳng thế mà danh họa Rafael đã dành cho nhà hiền triết Hy Lạp Platon khuôn mặt của Léonardo de Vinci khi vẽ bức bích họa Trường học ở Athènes trang trí cho điện Vatican. Léonardo de Vinci chính là hiện thân của giấc mộng trường cửu – ước mơ đạt đến một tư duy toàn diện phục vụ con người mọi thời, mọi lúc, mọi nơi.

Đứa con hoang

Léonardo chào đời vào ngày 15/4/1452, cùng ngày với Savonarole -một giáo sĩ Kytô chuyên dựng giàn hỏa để thiêu sống những kẻ bị tố cáo là kẻ gây rối và chống đạo cho đến khi chính ông cũng bị bắt và đưa lên giàn hỏa thiêu ấy. Đó là năm Christophe Colombus chưa mừng sinh nhật lần thứ nhất của mình, và kinh thành Constantinople rơi vào tay đoàn quân Thổ sau đó 365 ngày. Đó là một cột mốc thời gian, mà theo nhiều sử gia, đánh dấu sự chấm dứt thời kỳ Trung cổ.

Bố của Léonardo, ông Ser Piero đã có cuộc tình trăng hoa với nàng Caterina. Từ sự vụng trộm ấy, Léonardo chào đời với tư cách là một đứa con hoang – điều gây ảnh hưởng rất mạnh đến cuộc sống tình cảm của ông sau này. Serge Bramly, người được xem là tác giả của cuốn tiểu sử đầy đủ và trung thực nhất về Léonardo de Vinci, cho biết chính Léonardo đã viết rằng: “Nếu người nam ái ân trong trạng thái coi khinh người nữ và kiềm hãm chính mình thì sẽ tạo nên những đứa trẻ nóng tính, không đáng tin cậy. Ngược lại, nếu cuộc ái ân được tiến hành trong tình yêu lớn, ham muốn lớn của cả hai người, đứa bé sinh ra sẽ là một đứa trẻ thông minh, năng động, vui sướng, lanh lợi”.

Là con ngoài giá thú nên Léonardo ít có cơ hội trông thấy mẹ ruột (vì Caterina đã nhanh chóng thành hôn với một người đàn ông khác). Léonardo sống trong một thế giới toàn đàn ông với bố, ông nội, chú và người cha tinh thần Andrea del Verrocchio – một nghệ sĩ chuyên sản xuất hàng theo yêu cầu của dòng họ Médicis (gia đình quý tộc giàu có nhất Florence).

Léonardo đến sống và học nghề của người cha tinh thần tại Florence trong suốt 12 năm. Xưởng (botega) của del Verrocchio là nơi lui tới của mọi tài năng nghệ thuật trẻ tuổi của Florence thời ấy, trong đó có cả Perugin và Botticelli. Tất cả các loại hình nghệ thuật đều có mặt trong botega này, từ điêu khắc, hội họa, âm nhạc, đến dệt kim, làm mộc, sắt… và thậm chí cả nghiên cứu cơ thể con người. Cũng từ đây mà sau này xuất hiện thêm một Michelange và Rafael.

Năm 1472, khi mới 20 tuổi, Léonardo đã trở thành phụ tá đắc lực của thày del Verrocchio khi vẽ bức họa “Lễ baptême của Đấng Kytô”. Verrocchio vô cùng sửng sốt khi thấy cậu học trò yêu của mình đã tạo ra một thiên thần đang nâng áo cho Đấng Cứu Thế với phong thái nhẹ nhàng, thuần khiết.

Ông quyết định mặc cho Léonardo tự do bay theo nguồn cảm hứng riêng. Khi đó, Léonardo bắt đầu buông mình trác táng, sống chây lười và thức khuya dậy muộn. Hậu quả là vào năm 1476, Léonardo bị điệu ra tòa vì tội đồng tính luyến ái nam, song ông được thả tự do vì thiếu bằng chứng. Vụ này về sau đã trở thành đề tài cho vô số các tín đồ đối nghịch. Nhà phân tâm học Sigmund Freud từng khẳng định rằng, trong suốt cuộc đời Léonardo chưa hề ôm phụ nữ. Hẳn là Freud đã dựa vào thực tế là trong khi Léonardo vẽ nhiều về bộ phận sinh dục nam với đủ hình dạng, thậm chí viết luận văn về nó, nhưng chỉ có hai lần mô tả bộ phận sinh dục nữ.

Vào năm 1474, Léonardo hoàn thành bức “Truyền tin”. Tuy nhiên, cho đến năm 25 tuổi, ông vẫn chưa hề ký tên mình vào bất cứ tác phẩm nào, trong khi nhiều đồng nghiệp cùng trang lứa đã được mời tới Rome để thực hiện các công trình lớn.

Tìm đường tiến thân

Lòng mang nỗi sầu, Léonardo bỏ Florence đến Milan lập thân. Lúc đó, Italy còn đang ngụp lặn trong các cuộc chiến tranh giành đất đai và quyền lực giữa các tiểu vương và thủ lĩnh địa phương. Quân Thổ thì đổ bộ xuống Pouilles. Milan khi đó cần nhiều vũ khí. Chớp lấy cơ hội này, Léonardo đã đề xuất với chính quyền Milan rằng ông có khả năng chế tạo những dàn phóng đá và tên lửa dầu nóng dễ sử dụng. Léonardo ra sức đưa ra ý tưởng về các chiến cụ như mìn, thiết bị húc phá tường thành, dàn phóng vũ khí và nhiều phương tiện vây hãm thành khác. Ông còn nói sẽ cung cấp cho các thành phố cảng (lúc ấy là đồng minh của Milan) những chiến thuyền bọc thép có trang bị đại bác.

Chính trong thời gian này, Léonardo bắt đầu có thói quen ghi chép vào sổ tất cả những ý tưởng vụt xuất hiện trong đầu. Phần lớn các cuốn sổ tay của ông vẫn còn lưu giữ được đến ngày nay. Sau khi được giới thiệu với công tước Ludovic le More, Léonardo đã chiếm được lòng tin của ông và bắt đầu hăm hở sáng tạo. Ông vẽ sơ đồ một thành phố lý tưởng không có tường thành mà chỉ có những khu phố biệt lập, tránh tập trung tại một điểm duy nhất (không khác lắm so với mô hình thành phố tân kỳ đầu thế kỷ 21).

Cuộc sống đô thị đã khiến Léonardo de Vinci nảy sinh ý tưởng về hệ thống ống cống dọc theo lề đường, giải quyết việc thu gom rác, chuyển các trại chăn nuôi gia súc ra ngoại thành… Ông cũng thiết kế mô hình bàn cầu vệ sinh mà ngày nay vẫn được sử dụng. Ít người đếm xỉa đến những phát minh của Léonardo, song ông vẫn miệt mài thiết kế và sáng tạo.

Vào ngày 16/3/1485, hiện tượng nhật thực xảy ra. Sự kiện này đã thu hút Léonardo chuyển sang nghiên cứu đôi mắt của con người. Đây cũng là cơ hội để ông trở về với hội họa và cho ra đời bức tranh “Đức Trinh nữ bên các tảng đá”. Thời gian này, Léonardo còn nghĩ đến việc chế tạo cối xay gió, đồng hồ báo thức vận hành bằng nước, máy đào, máy nâng, cần cẩu, máy bơm, bàn ghế gấp, chân đèn nhiều nhánh, khóa tủ sắt, cửa đóng tự động, ghế điều chỉnh xương và hàng nghìn thiết bị liên quan đến nhãn khoa.

Vua Francois đệ nhị, bạn của ông, từng nhận xét: “Léonardo không chỉ là một họa sĩ tài ba mà còn là một Archimède”. Sự tài hoa của Léonardo đã khiến giới thượng lưu ở Vatican vốn rất bảo thủ cũng phải thán phục và yêu mến. Họ ngưỡng mộ bức họa “Bữa tiệc chia ly” của ông gắn trên tường của nhà ăn tập thể trong khu thánh đường tuyệt đẹp Santa Maria della Grazia ở Milan. Chính lúc vẽ Đấng Cứu Thế và các thiên thần bay bổng trên trời, Léonardo đã nảy ra ý tưởng về các phương tiện vận chuyển bằng hàng không. Ông lại bắt đầu cho ra nhiều bản vẽ về máy móc bay được trong không trung. Những thiết kế này về sau đã trở thành nền tảng cho ngành hàng không của thế giới.

Sức sáng tạo mạnh mẽ của Léonardo đã đưa ông lên đỉnh cao danh vọng vào năm 1500. Sau 18 năm sống ở Milan, Léonardo cuối cùng đã được mời đến Rome, thành phố khi ấy vẫn nằm dưới sự trì vì của ông hoàng khét tiếng Cesar Borgia – “con hoang” của Giáo hoàng Alexandre VI. Chính vị hoàng đế được mô tả là “kinh tởm và đáng sợ hơn cả quân Thổ” này lại là người chọn Léonardo là kỹ sư quân sự cấp cao vào năm 1502. Lúc đó, Léonardo tròn 50 tuổi.

Năm 1952, người ta phát hiện trong Bảo tàng Topkapi ở Istanbul một bức thư gửi tiểu vương Thổ mang chữ ký của Léonardo. Trong thư, nhà danh họa đã trình bày về công trình cầu bắc ngang sông Sừng vàng.

Cây cầu này sau đó đã trở thành nền tảng cho sự ra đời cầu Galata, một biểu tượng của Thổ Nhĩ Kỳ mà du khách ngày nay vẫn thấy trên các tấm bưu thiếp.

Thành Rome dưới thời César Borgia chìm trong những cuộc tranh giành chính trị dẫn đến các vụ thảm sát đẫm máu, trong khi đó, Léonardo lại là người phi chính trị. Ông quyết định rời Rome và trở về Florence bình yên. Tại đây, Léonardo tiếp tục niềm say mê sáng tạo, nhưng không phải để phục vụ chiến tranh mà để chuyển hướng dòng chảy của con sông Arno, phát minh máy móc và thuần hóa năng lượng phục vụ con người. Léonardo coi quân sự đơn thuần chỉ là một cỗ máy giúp phát triển kiến thức và sức sáng tạo của mình. Bức bích khảm “Trận chiến Anghiari” của Léonardo (bị thất lạc đến nay vẫn chưa tìm thấy) mô tả nỗi kinh hoàng của chiến tranh. Đây là bằng chứng cho thấy ông là người theo “chủ nghĩa ôn hoà”. Sau khi hoàn thành sơ đồ chiếc tàu ngầm đánh chìm tàu đối phương từ dưới mặt nước, Léonardo cũng ghi lại trong sổ tay rằng: “Tôi không muốn tiết lộ cho bất kỳ ai về phát minh này vì bản năng ma mãnh tự nhiên của con người rất đáng sợ”.

Những ngày ở Florence, Léonardo tiếp tục chăm bón cho “khu vườn bí mật” của riêng mình. Trong những năm 1505-1515, ông đã tạo nên tuyệt tác “La Joconde” nổi tiếng, mà cho đến nay chưa ai biết chính xác ông lấy ý tưởng từ đâu, như thế nào, ai làm người mẫu và ai là nguồn cảm hứng. Ông còn vẽ nhiều tranh về đề tài giải phẫu học – một trong những niềm đam mê lớn nhất trong cuộc đời. Hai bàn tay ông từng mổ xẻ 30 thi thể và vẽ lại chi tiết trên 200 tờ bản thảo. Chính việc làm này đã khiến ông bị Đức Giáo hoàng Léon X kết tội, nhưng lại được nền y học thế giới biết ơn.

Một thời gian sau, Léonardo bắt đầu cảm thấy mệt mỏi và quyết định nghỉ hưu. Tuy nhiên, ông vẫn dồi dào sức sáng tạo. Léonardo tiếp tục giới thiệu với vua Pháp Francois I những sáng kiến mới, trong đó có con sư tử máy tự động có thể đi vài bước rồi mở lồng ngực tung ra bó hoa Ly’s – loài hoa biểu tượng cho vương quyền Pháp. Tác phẩm này đã khiến Vua Francois I không giấu nổi niềm thích thú và quyết định dành cho Léonardo một khoản lương hưu hậu hĩnh cùng lời mời đến sống trong triều đình Pháp bên bờ sông Loire. Lúc ấy, Léonardo de Vinci đã tròn 65 tuổi. Ông sống những phút cuối đời bên Vua Francois I, ngày ngày chia sẻ với đức vua về dòng chảy sáng tạo của mình.

Vào một ngày hè êm ả (2/5/1519), Léonardo trút hơi thở cuối cùng. Sự nghiệp của Léonardo được kết bằng những chuỗi phát minh hữu ích phục vụ cho cuộc sống của con người, chúng luôn hừng hực trong hơi thở của ông. Léonardo de Vinci đã ra đi, song những gì ông để lại cho nhân loại là vĩnh cửu. Đó là hàng nghìn bức vẽ bằng phấn, chì, bút lông, ngòi sắt nhúng mực và hàng trăm cuốn sổ tay đầy ắp sáng kiến…, tất cả vẫn còn nguyên vẹn cho đến hôm nay.

Một số nhà nghiên cứu cho rằng Léonardo nổi tiếng có lẽ nhờ các bức họa. Số lượng tác phẩm của ông không nhiều, khoảng 30 bức, song chúng đều là tuyệt tác, từ “La Joconde” (sáng tác trong 10 năm), Léda (5 năm), đến “Đức Trinh Nữ bên tảng đá” và “Thánh nữ Anna” (14 năm). Năm 1994, tỷ phú Bill Gates đã phải chi 30,8 triệu USD để dành quyền sở hữu cuốn “Codex” – bản thảo quý giá nhất của thiên tài Léonardo de Vinci.

Theo Kiến Thức Ngày Nay

1 cảm nghĩ về “Nhân loại thừa hưởng những gì từ Léonardo de Vinci?”

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s